مطالعه جدید: مغز دوزبانهها از موتور دستور زبانی مشترک استفاده میکند
افراد دوزبانه معمولاً بدون فکر کردن به قواعد دستوری، جملهها را درست میسازند. اما مغز چگونه این کار را انجام میدهد؟ آیا هر زبان در بخش جداگانهای از مغز پردازش میشود؟ یا مغز از سازوکارهای مشترکی برای مدیریت چند زبان استفاده میکند؟ پژوهش تازه نشان میدهد مغز افراد دوزبانه احتمالاً از «موتور دستور زبانی» مشترک بهره میبرد.
باورهای پیشین درباره مغز دوزبانهها
دانشمندان مدتها فکر میکردند تفاوت زبانها باعث میشود مغز از الگوهای عصبی متفاوت استفاده کند. قوانین جمع بستن یا صرف فعل در زبانهای مختلف بسیار متفاوت است. به همین دلیل تصور میشد مغز برای هر زبان از مدارهای عصبی جداگانه بهره میبرد. برخی پژوهشگران دو زبانگی را عاملی مزاحم برای زبان مادری میدانستند. اما مطالعات بعدی تصویر متفاوتی نشان دادند.
تفاوتهای ساختاری مغز دوزبانهها
پژوهشها نشان داد مغز افراد دوزبانه از نظر ساختاری با مغز تکزبانهها تفاوت دارد. بخشهایی از ماده سفید مغز در دوزبانهها کارآمدتر عمل میکنند. تغییراتی نیز در ماده خاکستری مشاهده میشود. افراد دوزبانه در آزمونهای حافظه و تمرکز عملکرد بهتری دارند. دانشمندان اکنون میخواهند بدانند آیا شبکههای عصبی بنیادی مغز میتوانند چند زبان را همزمان پردازش کنند.
روش پژوهش و تکنیک MEG
پژوهشگران ۲۳ فرد دوزبانه انگلیسی-اسپانیایی را بررسی کردند. آنها از تکنیک مگنتوانسفالوگرافی (MEG) استفاده کردند. این تکنیک میدانهای مغناطیسی ناشی از فعالیت سلولهای عصبی را اندازهگیری میکند. دقت این روش در حد هزارم ثانیه است.
فرآیند آزمایش و ثبت فعالیت مغزی
افراد دوزبانه درون دستگاه MEG قرار گرفتند. آنها مجموعهای از واژهها را مشاهده کردند. از آنها خواسته شد شکل دستوری واژه را تغییر دهند. مثلاً واژه را از مفرد به جمع تبدیل کنند. در برخی موارد فقط باید واژه را تکرار میکردند. این طراحی به پژوهشگران امکان داد فعالیت مغز را با دقت بالا بررسی کنند.
یافتههای کلیدی پژوهش
نتایج نشان داد الگوهای فعالیت مغزی در دو زبان شباهت زیادی دارند. این شباهت فقط به واژههای مشابه محدود نمیشد. حتی هنگام پردازش واژههای کاملاً متفاوت، مغز از الگوهای عصبی یکسانی استفاده میکرد.
آزمایش با واژههای ساختگی
پژوهشگران از واژههای ساختگی نیز استفاده کردند. این واژهها تلفظ واقعی داشتند اما بیمعنا بودند. مغز شرکتکنندگان باز هم الگوهای مشابهی نشان داد. این یعنی شباهت مشاهدهشده به دلیل واژههای مشترک نیست. مغز احتمالاً از سازوکارهای دستوری یکسانی استفاده میکند.
محدودیتهای پژوهش و چشمانداز آینده
این پژوهش روی زبانهای انگلیسی و اسپانیایی انجام شده است. این دو زبان شباهتهای قابلتوجهی دارند. هنوز مشخص نیست الگوی مشابه برای زبانهای بسیار متفاوت هم صدق میکند. مانند انگلیسی و چینی یا عربی و ژاپنی. گروه پژوهشی قصد دارد مطالعات بعدی را روی زبانهای متفاوتتر انجام دهد.
جمعبندی
جودیت کرول، روانزبانشناس دانشگاه کالیفرنیا میگوید: «مغز بسیار انعطافپذیرتر از آن چیزی است که تصور میکردیم. این سامانه دائماً در حال تغییر و سازگاری است.»
