اقدامات هنگام تشنج اهمیت زیادی دارد؛ زیرا یک واکنش درست می‌تواند از آسیب دیدن فرد جلوگیری کند. اگر فردی دچار تشنج شد، ابتدا آرامش خود را حفظ کنید و سپس محیط اطراف او را ایمن کنید. در ادامه، مهم‌ترین اقدامات هنگام تشنج و کارهایی را که نباید انجام دهید، توضیح می‌دهیم.
تشنج زمانی رخ می‌دهد که فعالیت الکتریکی مغز برای مدت کوتاهی دچار اختلال شود.

تشنج همیشه با لرزش بدن همراه نیست. بعضی افراد هنگام تشنج فقط برای چند ثانیه خیره می‌شوند. بعضی افراد نیز هوشیاری خود را از دست می‌دهند و بدنشان شروع به لرزش می‌کند.

شناخت علائم تشنج مهم است. همچنین باید بدانیم هنگام تشنج چه کاری انجام دهیم و چه کاری انجام ندهیم.

تشنج چیست؟

تشنج یک تغییر ناگهانی در فعالیت مغز است.

این تغییر می‌تواند باعث حرکات غیرارادی، تغییر هوشیاری یا رفتار غیرطبیعی شود.

اقدامات هنگام تشنج اهمیت زیادی دارد. یک واکنش درست می‌تواند از آسیب دیدن فرد جلوگیری کند. بنابراین، اگر فردی مقابل شما دچار تشنج شد، ابتدا آرامش خود را حفظ کنید.

سپس، محیط اطراف فرد را ایمن کنید. زمان شروع تشنج را نیز بررسی کنید. در ادامه، مهم‌ترین اقدامات هنگام تشنج، کارهای ممنوع و زمان تماس با اورژانس را توضیح می‌دهیم.

تشنج چیست؟

تشنج زمانی رخ می‌دهد که فعالیت الکتریکی مغز برای مدت کوتاهی دچار اختلال شود. در نتیجه، فرد ممکن است حرکات غیرارادی یا تغییر هوشیاری داشته باشد.

البته همه تشنج‌ها شبیه هم نیستند. برای مثال، بعضی حملات فقط چند ثانیه طول می‌کشند. در مقابل، برخی تشنج‌ها باعث لرزش شدید بدن و از دست رفتن هوشیاری می‌شوند.

به همین دلیل، شناخت تشنج اهمیت زیادی دارد. همچنین دانستن اقدامات هنگام تشنج می‌تواند به کاهش خطر آسیب کمک کند.

لینک داخلی پیشنهادی: در عبارت «بیماری‌های مغز و اعصاب» به مقاله دسته‌بندی بیماری‌های مغز و اعصاب سایت خود لینک دهید.

انواع تشنج

تشنج انواع مختلفی دارد. به طور کلی، تشنج‌ها به دو گروه اصلی کانونی و عمومی تقسیم می‌شوند.

تشنج کانونی

تشنج کانونی از یک قسمت مشخص مغز شروع می‌شود. بنابراین، علائم آن به قسمت درگیر مغز بستگی دارد.

ممکن است فرد در این نوع تشنج هوشیار بماند. از طرف دیگر، ممکن است هوشیاری او کاهش پیدا کند.

برای مثال، فرد ممکن است احساس عجیبی در بدن داشته باشد. همچنین ممکن است یک دست یا پا به صورت غیرارادی حرکت کند.

تشنج عمومی

در تشنج عمومی، هر دو طرف مغز از ابتدا درگیر می‌شوند. در نتیجه، علائم می‌توانند بخش بزرگی از بدن را درگیر کنند.

یکی از انواع شناخته‌شده این تشنج، نوع تونیک-کلونیک است. در این حالت، بدن ابتدا سفت می‌شود. سپس، دست‌ها و پاها ممکن است حرکات شدید و ریتمیک داشته باشند.

تشنج غیابی

تشنج غیابی معمولاً چند ثانیه طول می‌کشد. در این حالت، فرد ممکن است ناگهان به یک نقطه خیره شود.

همچنین ممکن است برای چند ثانیه به اطراف پاسخ ندهد. به همین دلیل، این نوع تشنج گاهی با حواس‌پرتی اشتباه گرفته می‌شود.

تشنج آتونیک

در تشنج آتونیک، عضلات بدن ناگهان شل می‌شوند. در نتیجه، فرد ممکن است تعادل خود را از دست بدهد و زمین بخورد.

به همین دلیل، هنگام وقوع این نوع حمله باید محیط اطراف فرد را ایمن کنید.

علائم تشنج چیست؟

علائم تشنج به نوع آن بستگی دارد. بنابراین، همه افراد علائم یکسانی ندارند.

بعضی افراد قبل از شروع حمله، علائم خاصی را احساس می‌کنند. به این علائم «اورا» گفته می‌شود.

این علائم می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

• احساس ناگهانی ترس

• اضطراب

• سرگیجه

• احساس ناخوشایند در معده

• تغییر در بینایی

• احساس غیرعادی در بدن

• حرکات غیرارادی دست یا پا

• احساس جدا شدن از محیط

• سردرد

همچنین علائم هنگام تشنج می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

• از دست دادن هوشیاری

• سفت شدن عضلات

• لرزش بدن

• خیره شدن به یک نقطه

• حرکات غیرارادی دست و پا

• آبریزش دهان

• فشردن دندان‌ها

• گاز گرفتن زبان

• حرکات غیرعادی چشم

• ایجاد صداهای غیرمعمول

• از دست دادن کنترل ادرار یا مدفوع

پس از پایان حمله نیز فرد ممکن است گیج یا خواب‌آلود باشد.

چه چیزی باعث تشنج می‌شود؟

تشنج همیشه به دلیل صرع ایجاد نمی‌شود. در واقع، عوامل مختلفی می‌توانند فعالیت طبیعی مغز را مختل کنند.

مهم‌ترین عوامل عبارت‌اند از:

• صرع

• تب، به‌خصوص در کودکان

• ضربه به سر

• سکته مغزی

• عفونت مغز

• تومور مغزی

• کاهش شدید قند خون

• اختلال الکترولیت‌های بدن

• فشار خون بسیار بالا

• نارسایی کلیه

• نارسایی کبد

• کمبود اکسیژن

• مصرف برخی مواد مخدر

• قطع ناگهانی بعضی داروها

• ترک الکل

با این حال، گاهی علت تشنج مشخص نمی‌شود.

اگر فرد یا یکی از اعضای خانواده سابقه تشنج دارد، بهتر است این موضوع را به پزشک اطلاع دهید. به این ترتیب، پزشک اطلاعات بیشتری برای بررسی علت خواهد داشت.

لینک داخلی پیشنهادی: اگر مقاله‌ای درباره «صرع چیست؟» دارید، عبارت «صرع چیست» را به آن مقاله لینک کنید.

اقدامات هنگام تشنج چیست؟

اگر فردی مقابل شما دچار تشنج شد، ابتدا آرامش خود را حفظ کنید. سپس، برای جلوگیری از آسیب، چند اقدام ساده انجام دهید.

اقدامات هنگام تشنج؛ زمان حمله را بررسی کنید

اولین اقدام هنگام تشنج، بررسی زمان شروع حمله است.

به محض شروع تشنج، ساعت را نگاه کنید. سپس مدت حمله را ثبت کنید. این اطلاعات در صورت نیاز به کمک پزشکی اهمیت دارد.

اقدامات هنگام تشنج؛ محیط را ایمن کنید

اشیای تیز، سخت و خطرناک را از اطراف فرد دور کنید. در نتیجه، احتمال آسیب کمتر می‌شود.

اگر فرد نزدیک پله یا محل خطرناک است، فقط در صورت نیاز او را از محل خطر دور کنید.

اقدامات هنگام تشنج؛ از سر فرد محافظت کنید

اگر فرد روی زمین افتاده است، یک وسیله نرم زیر سر او قرار دهید.

به این ترتیب، احتمال آسیب به سر کمتر می‌شود.

اقدامات هنگام تشنج؛ فرد را به پهلو قرار دهید

اگر امکان دارد، فرد را به آرامی به پهلو قرار دهید. این کار می‌تواند به باز ماندن مسیر تنفس کمک کند.

اگر در زمان حرکات شدید امکان این کار وجود ندارد، پس از پایان حمله فرد را به پهلو قرار دهید.

اقدامات هنگام تشنج؛ کنار فرد بمانید

فرد را تنها نگذارید. در عین حال، حرکات او را با زور متوقف نکنید.

تا پایان تشنج کنار او بمانید. همچنین، زمان حمله را بررسی کنید.

هنگام تشنج چه کارهایی نباید انجام دهیم؟

در کنار اقدامات درست، دانستن کارهای ممنوع نیز اهمیت دارد.

هنگام تشنج:

• چیزی داخل دهان فرد نگذارید.

• انگشت خود را داخل دهان او نبرید.

• قاشق یا جسم دیگری داخل دهان قرار ندهید.

• فرد را به زور نگه ندارید.

• جلوی حرکات تشنجی او را نگیرید.

• هنگام تشنج به او آب ندهید.

• به فرد غذا ندهید.

• دارو را بدون دستور پزشک داخل دهان او نگذارید.

مهم‌تر از همه، سعی نکنید دهان فرد را با زور باز کنید.

فرد هنگام تشنج زبان خود را قورت نمی‌دهد. بنابراین، قرار دادن جسم داخل دهان می‌تواند باعث آسیب به دندان و دهان شود.

چه زمانی هنگام تشنج با اورژانس تماس بگیریم؟

بعضی شرایط نیاز به کمک فوری پزشکی دارند. بنابراین، در موارد زیر با اورژانس تماس بگیرید:

• تشنج بیشتر از ۵ دقیقه طول بکشد.

• تشنج دوباره شروع شود.

• فرد بین دو تشنج هوشیاری خود را به دست نیاورد.

• فرد برای اولین بار دچار تشنج شده باشد.

• فرد بعد از تشنج هوشیار نشود.

• تنفس فرد طبیعی نباشد.

• فرد آسیب جدی دیده باشد.

• تشنج داخل آب اتفاق افتاده باشد.

• فرد باردار باشد.

• فرد دیابت داشته باشد و احتمال افت قند وجود داشته باشد.

همچنین، اگر درباره وضعیت فرد مطمئن نیستید، از خدمات اورژانسی کمک بگیرید.

بعد از تشنج چه کنیم؟

پس از پایان تشنج، فرد ممکن است گیج یا خواب‌آلود باشد. این حالت ممکن است برای مدتی ادامه پیدا کند.

در این زمان، اقدامات زیر را انجام دهید:

• کنار فرد بمانید.

• تنفس او را بررسی کنید.

• او را به پهلو قرار دهید.

• بدن او را از نظر آسیب بررسی کنید.

• لباس‌های تنگ را شل کنید.

• محیط را آرام نگه دارید.

• اجازه دهید استراحت کند.

• تا برگشت کامل هوشیاری به او غذا یا نوشیدنی ندهید.

همچنین با آرامش با فرد صحبت کنید. به او بگویید که تشنج تمام شده است.

ممکن است فرد نداند کجاست یا چه اتفاقی افتاده است. در این شرایط، به او زمان بدهید تا هوشیاری‌اش کامل شود.

لینک داخلی پیشنهادی: اگر مقاله‌ای درباره «کمک‌های اولیه» دارید، عبارت «کمک‌های اولیه» را به آن مقاله لینک کنید.

آیا بعد از اولین تشنج باید به پزشک مراجعه کرد؟

بله. به‌خصوص اگر فرد برای اولین بار دچار تشنج شده باشد، بررسی پزشکی اهمیت زیادی دارد.

اولین تشنج می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد. بنابراین، پزشک ممکن است برای پیدا کردن علت، معاینه و آزمایش‌های لازم را انجام دهد.

اگر تشنج دوباره اتفاق افتاد نیز مراجعه به پزشک اهمیت دارد.

لینک داخلی پیشنهادی: اگر مقاله‌ای درباره «علائم صرع» دارید، عبارت «علائم صرع» را به آن مقاله لینک کنید.

آیا تشنج درمان دارد؟

در بسیاری از موارد می‌توان تشنج را کنترل کرد. با این حال، روش درمان به علت تشنج و شرایط فرد بستگی دارد.

برای درمان ممکن است پزشک داروهای ضدتشنج را تجویز کند. در بعضی بیماران نیز روش‌های دیگری مورد استفاده قرار می‌گیرد.

این روش‌ها شامل موارد زیر هستند:

• داروهای ضدتشنج

• جراحی در افراد واجد شرایط

• تحریک عصب واگ

• برخی روش‌های تحریک عصبی

• رژیم کتوژنیک در بعضی بیماران

در نهایت، پزشک بر اساس نوع تشنج و شرایط بیمار، روش مناسب را انتخاب می‌کند.

همچنین داروهای ضدتشنج نباید بدون نظر پزشک قطع یا تغییر داده شوند.

جمع‌بندی اقدامات هنگام تشنج

اقدامات هنگام تشنج بیشتر از هر چیز به حفظ آرامش و جلوگیری از آسیب مربوط می‌شود.

ابتدا محیط اطراف فرد را ایمن کنید. سپس، زمان شروع حمله را ثبت کنید و از سر فرد محافظت کنید.

اگر امکان دارد، فرد را به پهلو قرار دهید. همچنین تا پایان حمله در کنار او بمانید.

در مقابل، هرگز چیزی داخل دهان فرد نگذارید و او را به زور نگه ندارید.

اگر تشنج بیشتر از ۵ دقیقه طول کشید، دوباره تکرار شد یا فرد پس از آن هوشیار نشد، با اورژانس تماس بگیرید.

در نهایت، اگر فرد برای اولین بار دچار تشنج شده است، باید توسط پزشک بررسی شود.

توجه: این مطلب برای افزایش آگاهی عمومی است و جایگزین تشخیص و درمان پزشک نیست.