التهاب گلو یا فارنژیت یکی از مشکلات شایع است که میتواند باعث درد، سوزش، خشکی یا احساس خراش در گلو شود. این ناراحتی معمولاً هنگام بلع یا صحبت کردن بیشتر احساس میشود.
در بیشتر موارد، عفونتهای ویروسی مانند سرماخوردگی و آنفلوآنزا دلیل اصلی گلودرد هستند. با این حال، عوامل دیگری مثل عفونتهای باکتریایی، آلرژی، خشکی هوا، دود و رفلاکس معده نیز میتوانند باعث التهاب گلو شوند.
روش درمان نیز به علت ایجاد گلودرد بستگی دارد. بیشتر موارد ویروسی با گذشت زمان بهتر میشوند؛ اما بعضی عفونتهای باکتریایی به بررسی پزشک و درمان مناسب نیاز دارند.
التهاب گلو چیست؟
فارنژیت نام پزشکی التهاب حلق است. این مشکل زمانی ایجاد میشود که بافتهای موجود در ناحیه گلو دچار التهاب یا تحریک شوند.
گلودرد میتواند به شکل درد، سوزش، خشکی یا احساس خراش ظاهر شود. شدت علائم نیز در افراد مختلف متفاوت است.
یکی از شایعترین دلایل التهاب گلو، عفونت ویروسی است. سرماخوردگی و آنفلوآنزا نمونههایی از بیماریهایی هستند که میتوانند چنین علامتی ایجاد کنند.
در برخی موارد، باکتریها عامل اصلی هستند. گلودرد استرپتوکوکی یکی از شناختهشدهترین عفونتهای باکتریایی گلو است.
علائم التهاب گلو چیست؟
نشانههای التهاب گلو به علت ایجاد آن بستگی دارند. بعضی افراد فقط گلودرد خفیف دارند، در حالی که علائم دیگری نیز ممکن است ظاهر شوند.
مهمترین علائم عبارتاند از:
- درد یا سوزش گلو
- احساس خارش یا خراش در گلو
- تشدید درد هنگام بلع
- درد هنگام صحبت کردن
- مشکل در بلع
- قرمزی یا تورم لوزهها
- لکههای سفید روی لوزهها
- تورم و حساس شدن غدد لنفاوی گردن
- گرفتگی یا تغییر صدا
اگر علت گلودرد یک عفونت باشد، علائم دیگری هم ممکن است دیده شوند. برای مثال:
- تب
- سرفه
- آبریزش بینی
- عطسه
- سردرد
- بدندرد
- تهوع یا استفراغ
بنابراین، توجه به علائم همراه میتواند در تشخیص علت التهاب گلو کمککننده باشد.
چه زمانی برای التهاب گلو به پزشک مراجعه کنیم؟
گلودرد خفیف معمولاً پس از مدتی برطرف میشود. با این حال، ادامهدار شدن علائم یا شدت گرفتن آنها میتواند نیاز به بررسی پزشکی داشته باشد.
در صورت مشاهده موارد زیر، بهتر است با پزشک مشورت کنید:
- گلودرد شدید
- ادامه داشتن گلودرد برای بیشتر از یک هفته
- مشکل در بلع
- دشواری در تنفس
- مشکل در باز کردن دهان
- تب بالا
- گوشدرد
- درد مفاصل
- کهیر
- وجود خون در بزاق یا خلط
- تکرار مداوم گلودرد
- احساس وجود توده در گردن
- گرفتگی صدا برای بیشتر از دو هفته
- تورم گردن یا صورت
در کودکان نیز باید به علائم توجه بیشتری داشت. دشواری در تنفس، مشکل در بلع یا آبریزش غیرعادی دهان از نشانههایی هستند که نیاز به ارزیابی پزشکی دارند.
اگر فردی با گلودرد شدید دچار مشکل جدی در تنفس یا بلع شود، مراجعه فوری به مراکز درمانی ضروری است.
علت التهاب گلو چیست؟
دلایل مختلفی میتوانند باعث التهاب گلو شوند. عفونتهای ویروسی شایعترین علت هستند، اما عفونتهای باکتریایی و عوامل غیرعفونی نیز در ایجاد گلودرد نقش دارند.
عفونتهای ویروسی
بسیاری از بیماریهای ویروسی با گلودرد همراه هستند. برخی از آنها عبارتاند از:
- سرماخوردگی
- آنفلوآنزا
- مونونوکلئوز
- کووید ۱۹
- سرخک
- آبلهمرغان
- کروپ در کودکان
معمولاً همراه شدن گلودرد با سرفه، عطسه یا آبریزش بینی میتواند نشاندهنده یک عفونت تنفسی باشد.
عفونتهای باکتریایی
بعضی باکتریها نیز باعث عفونت گلو میشوند. استرپتوکوک گروه A یکی از مهمترین عوامل ایجاد گلودرد استرپتوکوکی است.
این نوع عفونت در کودکان و نوجوانان بیشتر دیده میشود. در صورت تشخیص عفونت باکتریایی، پزشک میتواند درمان مناسب را مشخص کند.
مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک برای هر نوع گلودرد توصیه نمیشود. دلیل این موضوع آن است که بسیاری از گلودردها منشأ ویروسی دارند و آنتیبیوتیک روی ویروسها اثر نمیگذارد.
عوامل دیگری که باعث التهاب گلو میشوند
همیشه یک عفونت دلیل گلودرد نیست. بعضی عوامل محیطی یا بیماریهای دیگر نیز میتوانند گلو را تحریک کنند.
آلرژی
حساسیت به گرده گیاهان، گردوغبار، کپک و حیوانات خانگی میتواند باعث تحریک گلو شود.
از طرفی، ترشحات پشت حلق ناشی از آلرژی ممکن است احساس خارش یا گلودرد را بیشتر کند.
خشکی هوا
هوای خشک میتواند رطوبت طبیعی گلو را کاهش دهد. در نتیجه، فرد ممکن است احساس خشکی، سوزش یا خراش در گلو داشته باشد.
تنفس مداوم از راه دهان نیز میتواند این وضعیت را تشدید کند. این مشکل در افرادی که دچار گرفتگی بینی هستند بیشتر دیده میشود.
دود و مواد محرک
دود سیگار و آلودگی هوا از عوامل تحریککننده گلو هستند. تماس مداوم با برخی مواد شیمیایی نیز میتواند باعث گلودرد شود.
به همین دلیل، کاهش تماس با دود و مواد محرک میتواند به کاهش تحریک گلو کمک کند.
فشار صوتی
استفاده بیش از حد از صدا نیز گاهی باعث درد یا ناراحتی در گلو میشود. فریاد زدن، صحبت کردن با صدای بلند یا صحبت طولانی بدون استراحت نمونههایی از این حالت هستند.
رفلاکس معده
در بیماری رفلاکس معده به مری (GERD)، محتویات معده به سمت مری برمیگردد. اسید معده میتواند با تحریک ناحیه گلو، باعث ایجاد ناراحتی شود.
افراد مبتلا به رفلاکس ممکن است علائمی مانند سوزش سر دل، گرفتگی صدا یا احساس وجود توده در گلو را نیز تجربه کنند.
ضعف سیستم ایمنی
ضعف سیستم ایمنی میتواند احتمال ابتلا به برخی عفونتها را افزایش دهد. در چنین شرایطی، بعضی عفونتهای قارچی یا ویروسی نیز ممکن است مشکلات دهان و گلو ایجاد کنند.
اگر گلودرد بهطور مکرر تکرار شود یا مدت زیادی ادامه داشته باشد، بررسی علت اصلی اهمیت دارد.
تومورهای گلو و حنجره
در موارد نادر، برخی تومورها میتوانند با گلودرد همراه باشند. گرفتگی صدای طولانیمدت، مشکل در بلع، وجود توده در گردن یا مشاهده خون در بزاق نیز ممکن است از علائم همراه باشند.
البته وجود این علائم بهتنهایی به معنی ابتلا به سرطان نیست. با این حال، تداوم چنین نشانههایی نیاز به بررسی پزشکی دارد.
اپیگلوتیت و آبسه
اپیگلوتیت و بعضی آبسههای ناحیه گلو از علل نادر التهاب گلو هستند. این شرایط در مواردی میتوانند راه هوایی را تحت تأثیر قرار دهند.
به همین دلیل، بروز مشکل جدی در تنفس یا بلع همراه با گلودرد یک وضعیت اورژانسی محسوب میشود.
عوامل خطر التهاب گلو
برخی شرایط میتوانند احتمال ابتلا به التهاب گلو را افزایش دهند. مهمترین عوامل خطر عبارتاند از:
سن
کودکان و نوجوانان بیشتر در معرض بعضی عفونتهای گلو قرار دارند. گلودرد استرپتوکوکی نیز در این گروه سنی شایعتر است.
قرار گرفتن در معرض دود سیگار
دود سیگار میتواند گلو را تحریک کند. تماس مداوم با دود دستدوم نیز برای دستگاه تنفسی مناسب نیست.
آلرژی
آلرژیهای فصلی یا حساسیت به گردوغبار، کپک و حیوانات خانگی میتواند احتمال تحریک گلو را افزایش دهد.
تماس با آلایندهها
آلودگی هوا و برخی مواد شیمیایی خانگی ممکن است باعث تحریک گلو شوند. قرار گرفتن طولانیمدت در چنین محیطهایی میتواند علائم را تشدید کند.
مشکلات سینوسی
ترشحات پشت حلق که در بعضی مشکلات سینوسی ایجاد میشوند، ممکن است گلو را تحریک کنند. در نتیجه، فرد احساس گلودرد یا سوزش خواهد داشت.
حضور در محیطهای شلوغ
ویروسها و باکتریهای عامل عفونتهای تنفسی در محیطهای شلوغ راحتتر منتقل میشوند. مدرسه، محل کار، مراکز نگهداری کودکان و وسایل حملونقل عمومی از این محیطها هستند.
ضعف سیستم ایمنی
برخی بیماریها و مصرف بعضی داروها میتوانند عملکرد سیستم ایمنی را کاهش دهند. در این شرایط، احتمال ابتلا به بعضی عفونتها بیشتر میشود.
چگونه از التهاب گلو پیشگیری کنیم؟
برای کاهش احتمال ابتلا به عفونتهای گلو، رعایت بهداشت فردی اهمیت زیادی دارد.
چند راهکار ساده میتواند به پیشگیری کمک کند:
- دستها را مرتب با آب و صابون بشویید.
- شستوشوی دستها را حداقل ۲۰ ثانیه ادامه دهید.
- پس از سرفه یا عطسه، دستها را تمیز کنید.
- از لمس چشم، بینی و دهان با دست آلوده خودداری کنید.
- لیوان و ظروف شخصی را با دیگران به اشتراک نگذارید.
- هنگام سرفه و عطسه از دستمال یا قسمت داخلی آرنج استفاده کنید.
- در صورت نبود آب و صابون، از ضدعفونیکننده دست استفاده کنید.
- تلفن همراه، کیبورد، ریموت و دستگیرهها را مرتب تمیز کنید.
- از تماس نزدیک با افراد مبتلا به بیماریهای تنفسی خودداری کنید.
- تا حد امکان در معرض دود سیگار و سایر مواد محرک قرار نگیرید.
درمان التهاب گلو چگونه انجام میشود؟
درمان التهاب گلو به علت آن بستگی دارد. بنابراین نمیتوان برای همه افراد یک روش درمانی یکسان در نظر گرفت.
اگر گلودرد به دلیل یک عفونت ویروسی ایجاد شده باشد، معمولاً با گذشت زمان بهتر میشود. استراحت و مصرف مایعات کافی میتواند به تحمل بهتر علائم کمک کند.
برای کاهش درد یا تب نیز ممکن است از داروهای مناسب استفاده شود. انتخاب دارو برای کودکان، افراد دارای بیماری زمینهای یا کسانی که داروی دیگری مصرف میکنند، بهتر است با نظر پزشک یا داروساز انجام شود.
در صورت ابتلا به عفونت باکتریایی مانند گلودرد استرپتوکوکی، پزشک ممکن است آنتیبیوتیک تجویز کند. این داروها نباید بدون تشخیص و تجویز مناسب مصرف شوند.
اگر علت گلودرد آلرژی، رفلاکس، خشکی هوا یا یک عامل تحریککننده باشد، درمان عامل اصلی میتواند به کاهش علائم کمک کند.
جمعبندی
التهاب گلو یا فارنژیت یک مشکل شایع است که میتواند دلایل مختلفی داشته باشد. عفونتهای ویروسی مانند سرماخوردگی و آنفلوآنزا از مهمترین علتهای آن هستند.
با این حال، عفونتهای باکتریایی، آلرژی، خشکی هوا، دود، فشار صوتی و رفلاکس معده نیز ممکن است باعث گلودرد شوند.
بیشتر موارد التهاب گلو جدی نیستند و با مراقبت مناسب برطرف میشوند. با وجود این، گلودرد شدید یا طولانیمدت و علائمی مانند مشکل در تنفس و بلع نیاز به بررسی پزشکی دارند.
در نهایت، تشخیص علت گلودرد اهمیت زیادی دارد. مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک یا سایر داروها برای درمان التهاب گلو توصیه نمیشود.
